“Son zamanlarda bazı şahısların yasadışı girişimlerinde güven yaratma amacıyla Osman Can’ın adını kullandıkları ve yeğeni olduklarını dile getirerek hukuki uyuşmazlıkları çözme sözüyle para topladıkları duyumu alınmıştır. Cumhuriyet savcılıkları nezdinde gerekli şikayetler yapılacaktır. Bu kişilere kati surette itibar edilmemesi gerektiği konusunda vatandaşlarımızın dikkatli olması gerekmektedir.”

Doç. Dr. Osman CAN

Benzer Konular:

1. Basina ve Kamuoyuna Bilgilendirme

Türkiye tarihinde ilk defa sivil siyasetin anayasal düzeni inşa etme gücüne ve imkânına kavuşmasıyla birlikte bazı sosyo-psikolojik sorunların baş gösterdiğini görüyoruz. Tarihi karar aşamasına doğru ilerledikçe, aktörlerin anlaşmaz, uzlaşmaz ve kimi zaman da şiddetin diline büyük bir tutkuyla sarılan bir tarzda hareket etmeye başlamalarının hukuk veya tutarlı siyasal mücadele ile ilgisi çok zayıf.

Bugüne kadar anayasal düzenin inşa ediliş biçimi, tarihi uzlaşma imkânının bir şekilde çok sert bir karşıtlığa sürüklenmesi ihtimali hakkında bir açıklama sunabilir gibi geliyor.

Eski Anayasaların rolleri

Hatırlayalım;

1876 Anayasası paşalar ve ulema tarafından hazırlandı ve Padişahın fermanıyla Anayasa haline geldi.

1924 Anayasası tek partinin hemen hemen tamamını işgal ettiği bir meclis kompozisyonunda kabul edildi. Referanduma sunulmadan yürürlüğe sokuldu. İttihat ve Terakki’yle aynı siyasal anlayışı ve genetiği paylaşan ve ağırlıklı olarak askerlerden oluşan siyasal elitler Anayasa yaptı, sivillere yalnızca uymak düştü.

1961 Anayasası ise 27 Mayıs darbesinin ardından, darbecilerin kurduğu bir kurucu meclis tarafından yapıldı. Bu meclisin “kurucu” oluşuna kimse itiraz edemedi. Tarih tekerrür etti, ağırlıklı olarak askerlerden oluşan siyasal elitler anayasa yaptı, sivillere yalnızca uymak düştü.

Bu arada Kürtler, gayrimüslimler, dindarlar, solcular ve sair “ötekiler” için karanlık, değişmeden devam edecekti.

1980 Darbesi’nin ardından ittihat ve terakki geleneğinden başlayarak 1924 ve 1961 anayasalarının üzerine kurulu olduğu ideolojinin tahkimi niteliğinde bir anayasa daha yapıldı. Yine ağırlıklı olarak askerlerden oluşan siyasal elitler Anayasa yaptı, siviller uymak zorunda kaldı.

Evet, siviller hiç Anayasa yapmadılar. Onlara danışılmadı bile. Ne Kürde, ne Gayrimüslime… Türk’e de soran olmadı. Anayasal düzeni siyasal elitler, yani efendiler üretti, sivil siyaset aktörlerinin siyasal sorumluluk üretmeleri mümkün olmadı. Bir nevi “siyasal çocuk” kalmaya mahkûm edildiler.

BDP demokratik yolları kapadı

Dünya değişti, sivil siyaset gelişti. Toplum uyanmakla kalmadı, siyasi iktidardan pay istemeye de başladı. Bugün itibariyle Anayasal düzenin asli sahibi olma kararlılığını göstermeye başladı. Toplum siyaseti biçimlendirme, anayasal düzeni değiştirme doğrultusunda siyasal ve bürokratik aktörlerin önüne geçti. Sistemi zorlamaya başladı.

Ancak bir sorun var.

Tarihlerinde ilk defa “kurucu” olacak sivil siyasi aktörler, daha önce boykot etmeyi akıllarından geçiremedikleri parlamentoyu boykot etmeye başladılar.

BDP’nin boykotunu nasıl yorumlamalı?

Tepkilerinin gerekçesinin haklılığı çok açık. Politik yargının antidemokratik içtihat kültürü üzerine kurulu bir yasaklamayla başlayan siyasal blokajla karşı karşıyalar. Peki, boykot bu haklılığın giderilebileceği doğru yöntem mi? Bu oldukça kuşkulu.

Çünkü;

BDP boykotla birlikte demokratik siyasetin sorunları çözebilecek tek mekana karşı tavır aldı. Sistemin, yine kendisinin de kurucu aktörlerinden olduğu demokratik siyaset tarafından düzeltilmesi ihtimalini zora sokabilecek bir tutum içine girdiler.

Bir kere toplumun kendi kaderini tayin edebileceği tek kurumsal yapı olan parlamento boykot edilince, bunun toplumun geri kalan kısmında şiddet dilinin güçlenmesine yarayacağı, demokratik çözümün imkânsız olacağı algısını güçlendireceğini söylemek yanlış olmaz. Parlamento’dan ümidin kesilmesinin Türkiye tarihinde pek hayırlı sonuçları olmamıştır, özellikle Kürtler açısından…

Boykot bir demokratik hak olabilir, ancak bir ülkede demokrasi ve hak mücadelesinde bu hakkın akılcı, siyasal bilgeliği öne çıkaran ve sonuca odaklı olarak kullanılması gerektiğini hatırlatmak gerekiyor. Çünkü demokratik siyasette aktör iseniz, “hak” mücadelesi kadar “sorumluluk” üstlenmek de görevleriniz arasında…

Kürt siyasetçisi, tarihinde hiç olmadığı kadar demokratikleşmeye katkı sunabilecek ve toplumsal uzlaşının aktörü olabilecekken, eskiye ait bir refleksle “efendi”den çözüm bekleme psikolojisiyle hareket etmesi, sorumluluk üstlenmekten kaçışla da açıklanabilir. Oysa artık sorumluluk üstlenmenin, darbeci düzenin paradigmasını ayakta tutmaya çalışan kurumları, demokratik toplum iradesine tabi kılmanın zamanı…

Unutulmamalı, bu parlamento 27 Mayıs veya 12 Eylül sonrası kurulan icazetli göstermelik parlamento değil.

Benzer Konular:

1. Yeni Kurucu İrade: Toplum
2. 1924, 1961 ve 1982 anayasalarında halkı aramak boşuna
3. Türkiye için konvansiyon zamanı

Benzer Konular:

1. HSYK’daki kriz, neyin krizi ?

Protestocuları yetiştiren zemin, özgürlüğe karşı laiklik, ulusalcı eğitim, ölümün ve şiddetin yüceltilmesi, militarizm gibi faşizm tanımı içinde yer alan unsurlar. Neyseki son 10 yılda ortaya çıkan dinamikler ve Anadolu’nun sağduyusu, Ankara, İstanbul ve İzmir’le sınırlı bu siyasal kültürün  egemen olmasını imkânsızlaştırıyor.

Geçen hafta İKSV İstanbul Caz Festivali’ çerçevesinde İspanyol gitar sanatçısıJavier Limon’un “Suyun Kadınları” projesinde, Buika, La Shica, Carrasscogibi sanatçıların yanında Kürt Sanatçı Aynur da sahne aldı. Ancak projeAynur’un Kürtçe şarkı söylemesi nedeniyle protestoların, sahneye minder ve pet şişe fırlatmaların gölgesinde kaldı. Bazıları “Burası Atatürk’ün Türkiyesi” diye bağırdı. Diğer bazıları İstiklal Marşı okudu. Aynur konseri yarıda bırakmak zorunda kaldı. İspanyol gitarist ve sanatçıların “biz müzisyeniz, sadece müzik yaparız” diye sükûnet çağrısında bulunmaları bir anlam ifade etmedi biriler için.

Azınlığın uzlaşmaz hegemonyası

Konseri protesto edenler arasında muhtemelen şehit yakını yoktu. İstanbul’un en iyi eğitimli ve en yüksel gelir düzeyine sahip sınıfına mensup olanların gittikleri bir“Caz” konseri, herhalde şehit acısı yaşamakta olanların ilk uğrak yeri olmasa gerek. Jaz’ın ırkçılığa karşı bir zenci başkaldırısı olduğu bilgisi de çok umurlarında değil. Bunu artık yadırgamıyoruz, zira 100 yıldır batıda üretilen tüm değerler, Kapıkule’den geçince hep aksine bir içeriğe kavuşturuldu. Demokrasi, azınlığın uzlaşmaz hegemonyası veya veto yetkisi, hukukun üstünlüğü tek parti ve darbe fermanlarının tartışılmaz üstünlüğü, erkler ayrılığı, devlet ile milletin ayrılığı, milli egemenlik ise, “millete” egemen olma olarak anlaşıldı ve uygulandı. Batıda caz moda ise, bunu Türkiye’de felsefesinden koparıp seçkinciliğin sembollerine dönüştürmek de şaşırtıcı olmamalı.

Protestoyu başlatan sarışın(laşmış), üstündeki kıyafet Galeri Lafayette tadında, Nişantaşı lehçesiyle “Türkçe söylesene!” diye bağıran bir hanımefendi… Batı’da demokrasinin taşıyıcısı orta sınıflarda rastlanabilecek bir tip, ancak Türkiye’de laik, orta-üst sınıfa mensup, 100 yıllık ittihatçı eğitim sisteminin en steril uygulamasını içselleştirmiş, aynı sistemin en sağlam ekonomik ağında iyi yer tutmuş biri…

Faşizmin tarihi tipolojisi

Kürtlerin hak ve özgürlükleriyle ilgisi gittikçe zayıflayan ve bazı aktörlerin siyasal ayrıcalık ve statü mücadelesine dönüşen kirli savaşta şehit düşen 13 asker olayının ardından bu protestonun gerçekleşmesi sıradan bir olay değil. Sıradan vatandaşların “faşizan” bir tepkisi de değil.

Stanley Paine Faşizmin “A History of Fascism 1914-1945” (Faşizm Tarihi 1914-1945) adlı çalışmasında faşizmin tipolojisiyle ilgili olarak önemli noktalara değinmektedir.

Faşizm gercekte aydınlanma hareketinin doğrudan sonucu olan modern ve laik görüşlere dayanmaktadır.

Cehaletin yeni bir yönetici seçkinlerin devrimci kültür eğitimiyle ortadan kaldırılacağına inanılmaktadır.

Faşizm için en önemli göstergelerden biri yeni bir sivil din yaratma çabasıdır. Bu yeni din eski dinleri ikame etmeli, ulusu inanç ve sadakatle yoğrulmuş bir bütün haline getirmelidir.

Devlet modeli geleneksel yapıların dışında daha radikal ve laik bir sistemi esas alır. Bu sistem otoriterdir ve kural olarak da ulusalcı ve cumhuriyetçidir.

Duygusallığa hitap eden semboller, ritüeller ve duygu-yoğun marş kültürüyle kitlelerin mobilize edilmesi önemlidir.

Kadın ve gençlik ideolojinin vurucu unsuru olarak araçsallaştırılır.

Savaşa, şiddete ve ölüme kutsiyet atfedilir. Militarizmin sisteme egemen haldedir.

19. yüzyıl ulusçuluğunun 20. Yüzyıl başlarından itibaren demokrasiden ve liberal değerlerden uzaklaşmasıyla birlikte orta-üst sınıfların iktidar ve ayrıcalık kaybı korkusunun tipik ifadesi olan bu göstergelerin hangileri Cemil Topuzlu’daki Aynur protestocularına uymuyor?

Özgürlüğe karşı bir laiklik mi, orta-üst sınıfa mensubiyet, otoriter ulusalcı bir eğitimin, ölümün ve şiddetin yüceltilmesi, okullarda her sabah ölümcül sadakat yemininin ettirilmesi, sembollerin hakimiyeti, militarizm, lider kültü, kadın-erkek eşitliğinin 20. Yüzyıl başlarında olduğu gibi ideolojik misyonun bir parçası olarak algılanması ve devrim yasalarıyla okunmaya çalışılması, gençliğe ve onun “beden eğitimine” vurgu yapılması, laik metafiziğin bir ifadesi olan devrim yasaları ve değiştirilemezlik veya cahillerin seçkinler eliyle ve müfredatıyla eğitilmesi mi… Herhalde hepsi…

Neyse ki Türkiye’de geçtiğimiz 10 yılda ortaya çıkan siyasal, sosyal ve ekonomik dinamikler ve Anadolu’nun sağ duyusu, Ankara, İstanbul ve İzmir’in belirli bölgeleriyle sınırlı bu siyasal kültürün Türkiye’ye egemen olmasını şimdilik imkânsızlaştırıyor.

Şimdilik, çünkü 1930’larda kurulan ve yukarıdaki göstergelerin hem nedeni hem de sonucu olan sistemin, tüm kodları, kutsalları, değiştirilemezleri, bürokratik yapısıyla ayakta. Militarizmin kurumsal yapısında herhangi bir değişiklik olmadığı halde, yalnızca konjonktürel olarak geriletildiği gerçeği gün gibi ortada. Bu gerçek her defasında sivil aktörlere, hükümete ve kanaat önderlerine hatırlatılmalı.

Siyasal seçkinler neden sessiz?

Cevabını bulamadığımız soru ise, Kürt ulusalcı siyasal seçkinlerinin nerede durdukları, ölüm ve şiddetin siyasetin yegâne diline dönüştürülmesinin yaratacağı sonuçların tarihsel sorumluluğu hakkında herhangi bir fikre sahip olup olmadıkları.

Zira son bir buçuk yıldaki söylem ve makas değişikliğinin Anayasa değişikliklerinde, referandum sürecinde ve sonrasında hareketi getirdiği nokta ve sonuçları, siyasal olarak Aynur’u protesto eden sosyal sınıfı esaslı bir şekilde beslemekte, seğirmekte, karanlığın kendini toparlanmasına fırsat vermektedir. Tehlike çanları, bu sınıfın Anadolu’yla ortak bir dil üzerinden iletişime geçmesiyle çalmaya başlar.

Amaç bu değilse eğer, Yıldıray Oğur’un “Türkler Kürtleri öldürerek asimile edemedi, şimdi Kürtler Türkleri öldürerek mi çözüme ikna edecek?” sorusunun cevabını beklemek de Kürt sorununun çözümlenmesi, militarizmin ve vesayetin tasfiyesi, demokrasiye geçiş ve insan haklarının korunması konusunda yıllardır mücadele edenlerin, Türklerin, Kürtlerin ve bu topraklardan yaşayan tüm unsurların hakkı olsa gerek… Diğer bir hakkı da hükümetin seçim psikolojisinden uzaklaşmasını ve çözümün aktörü olarak gündeme egemen olmasını beklemek olmalı.

kaynak:

http://www.stargazete.com/yazar/osman-can/aynur-u-protesto-masum-degil-haber-368086.htm

Benzer Konular:

1. Sadece 12 Eylül değil 27 Mayıs da oylanıyor

Eski Anayasa Raportörü Osman Can, yeni anayasa için toplumun farklı kesitlerinin devlet kademelerine geçiş mkanı oluşturulması gerektiğini belirtti.

n, “Devletin bütün kademelerinde, başörtülü, başörtüsüz, Süryani, Alevi dindar ayrımı bütünüyle ortadan kaldırılmalı.” dedi.

Fatih Üniversitesi Hukuk Fakültesi tarafından “Yeni Anayasa Sempozyumu”nda Türkiye’nin gündemini uzun süredir meşgul eden, sivil ve demokratik yeni anayasa konusu masaya yatırıldı. Büyükçekmece kampüsündeki sempozyuma çok sayıda hukukçu akademisyen ve öğrenci katıldı.

Sempozyumda konuşan Anayasa Hukukçusu Doç. Dr. Osman Can, paradigmanın değişiminin yalnızca anayasadaki maddi normların yada buna benzer ifadelerin çıkarılmasıyla sağlanamayacağını ifade etti. Anayasadaki Atatürk ilkelerinin, inkılapçılığın, devrim kanunlarının çıkarıldığında değişimin gerçekleşmeyeceğini dile getiren Can, “Milli Güvenlik Kurulu, parlamento, parlamentonun yetkisi, silahlı kuvvetlerin rolü, özerk birimler, bakanlığın yapısı, yargının yapısı aynı şekilde kalsın o ideoloji yeniden ortaya çıkar. Devletin pratikleri başka bir şey üretmez. Patriği üreten siyasal kültürü üreten siyasal yapılanmanın kendisidir. Çokça söylenen ‘Önce zihniyet değişmesi gerekir’ sözüne kesinlikle inanmıyorum. Zihniyetle uğraşmayın. Zihniyet sosyal süreçler içerisinde değişir. Özgürlük tartışmasında en çok karşımıza çıkan devlet ise eğer devleti yapılandırmalıyız. Bunu yapılandırmazsak anayasanın konusu devletin iktidar haritasının bütünüyle değiştirilmesi olmayacaksa eğer boşuna bir tartışma yapmayalım. Mevcutla devam edelim. Paradigmayı üreten sistemdir. Sistemin dönüşümüne yönelik yeni bir anayasa üzerine yoğunlaşmalıyız.” diye konuştu.

Toplumun farklı kesitlerini devlet kademelerine geçiş imkanı oluşturulması gerektiğini aktaran Can sözlerini şöyle tamamladı: ” Devletin bütün kademelerinde, başörtülü, başörtüsüz, Süryani, Alevi, dindar ayrımı bütünüyle ortadan kaldırılmalı. Devlet kademelerine katılımı mümkün olduğunca azamileştirilmeli. Devletin karar mekanizmaları mümkün olduğunca yerele yaklaştırılmalıdır. Devleti öyle bir şekilde yapılandırın ki bireylerin özgürlük tercihleri hakkında hiçbir karar verebilme imkanına sahip olamasın.”

CİHAN

No related posts.

Yeni Anayasa Platformu (YAP) Koordinasyon ve Sekretarya üyesi Meltem Gürler, toplumun, ideolojisiz, etnik referans olmayan, değiştirilemez maddelerle toplum iradesini ipotek altına almayan, kucaklayıcı, kısa bir anayasa talebini dile getirdiğini bildirdi.

Gürler, Nippon Otel’de düzenlenen basın toplantısında, YAP’ın çalışmaları hakkında bilgi verdi.

Anayasanın toplumun devleti düzenleme aracı olması gerekirken, Türkiye’de devletin, toplumu düzenleme ve özgürlükleri kısıtlama aracı olduğunu savunan Gürler, platformun çalışmaları kapsamında Türkiye’nin her ilini dolaşma kararı aldıklarını belirtti. Gürler, şunları söyledi:

”Türk toplumunu dinleyerek, taleplerine aracılık ederek onu tarihe hazırlama amacındayız. Şu ana kadar 8 ilde anayasa toplantıları düzenledik. Gördük ki Ankara’da, devletin tepesinde kopan fırtınalar topluma ait değil. Siyasetin fay hatları, toplumu ilgilendirmiyor. Siyasetin ürettiği çalışmaları toplum reddediyor. Toplum, ideolojisiz, etnik referans olmayan, değiştirilemez maddelerle toplum iradesini ipotek altına almayan, kucaklayıcı, kısa bir anayasa talebini dile getiriyor. Ankara’ya ders veriyor. Egemenliğini kendi tanımlıyor ve ona sahip çıkıyor. Tarihe geçecek bir yürüyüş başlatıyor.”

Eski Anayasa Mahkemesi Raportörü Doç. Dr. Osman Can da platformun çalışmaları sırasında, toplumsal taleplerin, siyasetçilere göre daha iç açıcı ve gerçekçi, çözüme dönük olduğunu gördüklerini belirterek, bu taleplerin dile getirilmesinde politik kaygılar olmadığını söyledi.

Can, ”Aslında Ankara, politik kavgalarıyla toplumsal barışın önünde bir engel bile olarak görülebilir. Toplum taleplerini dile getirirken çok ilginç manzaralar ortaya çıkıyor” dedi.

Can, parlamento dışında hiçbir kurumun anayasal kurum olmaması gerektiğinin önerildiğini belirterek, şunları kaydetti:

”İnsanlar, parlamento dışındaki kurumların yasalarla düzenlenmesi gerektiğini savunabiliyor. Bu talepler toplanıyor, ardından talep üzerindeki değerler, ortak paydalar Anayasa Çalışma Grubu tarafından değerlendirilecek. Seçim öncesi ilk ve toplumsal anayasal talepleri, toplum adına dile getireceğiz. Bir metin hazırlığı yok. Yani biz anayasa yazım çalışması yapmayacağız.”

Sivil Dayanışma Platformu Başkanı Ayhan Ogan da yapılacak anayasanın bir partinin, toplum yahut inanç kesiminin anayasası olmasını istemediklerini söyledi.

”Bütün toplum kesimlerinin müdahil olduğu bir anayasa istiyoruz. Her partiye yakın kesimler Anadolu’da toplantılarımıza katıldı” diyen Ogan, her sivil inisiyatifin iktidara bağlı olarak algılandığını ancak bu durumun doğru olmadığını dile getirdi.

AA

Benzer Konular:

1. Hatemi de Osman Can’la aynı fikirde… – MELİH ALTINOK/ANKARA –

Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi

Tünel, Beyoğlu/İstanbul.

20 Mart 2011, saat 16.00

yenidevirhukukculardernegi@hotmail.com

No related posts.

Gerçeker’in söyle(ye)medikleri:İş yükünün (gerçek) nedenleri-II

Türkiye yargısında geçerli kural “ne kadar temyiz o kadar iyi; ne kadar ideolojiye uygun karar, o kadar makbul yargıç” kuralıdır. Yargıtay ve Danıştay’ın bu şekilde ideolojik eksende yaptıkları puanlamalar HSYK’ya iletilmektedir. Yargıtay’daki iş yükünün yüzde 30’unun bu notlandırma sisteminden kaynaklandığını söylemek abartılı olmaz.

Geçen haftaki yazımda iş yükünün artmasında birçok faktörün yanında kültürel faktörlerin önemli bir yer tuttuğunu, özellikle toplumda ortaya çıkan her bir uyuşmazlığın yargıya aktarılmasının ‘çağdaşlık’ veya ‘erdem’ olarak sunulduğunu ve bunun yanlışlığını dile getirmiştim. Gerçekten bu durum toplumun ve bireylerin olağan iletişim kanallarıyla uyuşmazlıklarını çözme yeteneğini önemli ölçüde daraltırken, bunun bir sonucu olarak, toplumsal iletişime zarar vermekte, kültürel sürekliliği engellemekte, bu şekilde toplumsal barışın tesisini imkânsızlaştıran bir etki yaratmaktadır.

Adapazarı’nda bir vaka anlatılır: Adliyede görev yapan yargıcın önüne iki Çerkez’in taraf olduğu uyuşmazlık geliyor. Yurdun çeşitli yerlerini görevi gereği dolaşan, toplumsal ve demografik yapılar ile davalar arasındaki ilişkileri okuyabilen yargıcın tepkisi “Eyvah Çerezler de mahkemelere düştüyse ciddi bir sorun var demektir” biçiminde olur. Hatta Çerkezlerde, düğünlerde silah atmanın sonlanmasını sağlayan olgunun yargı değil, kültürel kodlar ve mekanizmalar olduğu söylenir. Anadolu’nun birçok yerinde, eksilmekle birlikte toplumun uyuşmazlıklarını kendi dinamikleriyle çözümlediğine yönelik örneklere rastlamaktadır. Kuşkusuz ki bununla kültürel ve toplumsal kodlara ve süreçlere mutlak bir üstünlük tanınmıyor. Sorun yargı sisteminin varlığı değil, toplumun tüm sorunlarının çözümünü kendisiyle doğrudan ilgili olmayan, kendi gerçekliğine yabancı üçüncü kişi veya kurumlara aktarmasının yaratacağı sonuçlardır.

İdeolojik filtre olarak HSYK

Avrupa’da birçok sosyal ve ekonomik alanın düzenlenmesi ve uyuşmazlıklarının çözümlenmesi, bu alanın bir parçası olan mekanizmalara bırakılmakta, bu mekanizmaların sorunları çözmede yetersiz kaldığı yerde, gerek kural koyma, gerekse yargı yolunu çalıştırma biçiminde ‘devlet’ ve ‘egemenlik’ araçları devreye girebilmektedir. Yaşamın tüm alanını hukuksallaştırma ve yargısallaştırmaya olumsuz bir anlam yükleyen Avrupa için bu yadırgatıcı değildir.

Toplumun sorun çözme ve iletişim kurma yeteneğini bütünüyle yitirmesi ve bunun da bir çağdaşlaşma göstergesi olarak sunulması herhalde Türkiye

tipi modernleşmeyi Avrupa’dan ayıran sayısız örneklerden birisidir.

Ancak en önemlisi ve yakıcı olanı yargıdaki ideolojik yapının inşa biçimidir.

Bilindiği gibi Türkiye yargısı, 1930’lu yılların Tek Parti ideolojisine göre biçimlenmiştir. Uygulama ve kültürüne bakıldığında halen Tek Parti’nin ideolojik söylemlerinin ‘hukuk’ adı altında genel kabul gördüğünü söylemek mümkündür. Yalnızca Ergenekon yargılamaları çerçevesinde ortaya çıkan “yüksek yargısal müdahalelere” bakmak yeterlidir.

Yargının 1950 yılına kadar Tek Parti memuru olması, onun ideolojik aygıtı olarak çalışmasını mümkün kılmış hatta normalleştirmiştir. Öyle ki 1950’den sonra iktidarın el değiştirmesiyle birlikte ortaya çıkan “bünyeye aykırı müdahaleler” 27 Mayıs Darbesi’yle etkisizleştirilmiş, Demokrat Parti döneminde yargıya dâhil unsurlar ayıklanarak yargı yeniden eski ‘normal’ine kavuşturulmuştur.

Hâkim ve savcıların disiplin yönünden denetlenmesi, terfileri ve Yargıtay veya Danıştay üyeliğine seçilmesi konusunda militarist özerk yargı kurulları yetkilendirildi. 27 Mayıs Darbesi’yle ilk defa anayasal düzene aktarılan bu kurullar önce Yüksek Hâkimler Kurulu ile Yüksek Savcılar Kurulu adını taşırken, 12 Eylül Darbesi’nin ardından kurul tüm hâkim ve savcıları kapsayacak şekilde HSYK adını aldı.

Mevcut yargı sisteminin darbeci Tek Parti ideolojisinin uygulama araçlarından biri olarak varlığını devam ettirmesi için HSYK, Yargıtay ve Danıştay arasındaki ilişkinin de düzenlenmesi gerekiyordu. HSYK ideolojik testlerden geçenleri Yargıtay ve Danıştay’a üye olarak seçecek, bu iki üst kurum da HSYK, YSK üyeleri ve AYM’nin yargıç kökenli üyelerini seçecekti. İdeolojik filtre olarak HSYK çalışacaktı. Ancak bu filtreye ilişkin puanlama sisteminin de kurulması gerekiyordu.

Türkiye’de yargıç ve savcıların yükselmeleri için Yargıtay ve Danıştay’dan belirli sayıda dosya geçirmeleri gerekiyor. Yargıçlar bakımından anlatırsak: Her bir yargıcın terfi etmesi için yılda belirli sayıda dosyayı Yargıtay’a temyize göndermesi gerekmektedir. Bu temyiz incelemesinin sonucunda yargıç “zayıf, orta, notsuz, iyi, pekiyi” biçiminde notlar almaktadır. Bu, yargıçları hem iyi not almak için mümkün olduğunca fazla davayı temyize göndertip mümkün olduğunca daha fazla olumlu puan almak şeklinde eğilime sevk etmektedir. Kuşkusuz ki bu eğilimin ilk sonucu, tarihsel ve ideolojik eğilimleri iyi bilinen Yargıtay’ın ideolojik tercihlerine göre karar verme pratiğinin ve kültürünün gelişmesidir. Vatandaşların bir karardan memnuniyeti terfi bakımından hiçbir anlam ifade etmemektedir. Kimi zaman vatandaşların memnuniyetine rağmen, sırf puan almak için davalar temyize gönderilmekte, bazen kararın temyize gönderilmesi adeta dayatılmakta, bunun için bilinçli olarak teknik yanlışlıklar yapılmaktadır. Hatta yargıçların mübaşirlerle işaretleşip, bir şekilde davalı veya davacıyı temyize yönlendirdikleri dahi adliyelerde dile getirilmektedir. Bir bakıma adalet dağıtma görevi üstlenen yargıçlar sistem sayesinde, hasbelkader ortaya çıkmış ve vatandaşın vicdanında olumlu bir yer edinmiş adaletli bir kararı, Yargıtay incelemesine sevk edilebilmekte, bu şans dahi ortadan kaldırılmasının aktörüne dönüşebilmektedir.

Terfi sistemi nasıl işliyor?

Bu sistem sayesinde Türkiye yargısında geçerli kural “ne kadar temyiz o kadar iyi; ne kadar ideolojiye uygun karar, o kadar makbul yargıç” kuralıdır. Yargıtay ve Danıştay’ın bu şekilde ideolojik eksende yaptıkları puanlamalar HSYK’ya iletilmektedir. HSYK bu puanlamaları esas alarak yargıçların terfisine karar vermekte, hangi yargıcın birinci sınıfa ayrılabileceğini belirlemektedir. Bu şekilde çalışan terfi sistemi, ancak ideolojik yönden homojen bir “birinci sınıfa ayrılmışlar kümesi”nin doğmasına yol açmaktadır. En son olarak Yargıtay veya Danıştay üyeleri bu ‘küme’den seçilmektedir. Yargıtay ve Danıştay’a son 20 yılda seçilenler, onların verdikleri kararlar ve seçimlerde verdikleri oylarla HSYK, YSK ve Anayasa Mahkemesi’ne gidenlerin profili araştırıldığında sistemin nasıl başarılı olduğu ortaya çıkmaktadır. Son yılların karar analizleri dahi bu sonuçlara ulaşmak için yeterlidir.

Bu sistemin hem yargı bağımsızlığı, hem de toplumun adalet beklentileri bakımından bir felaketle sonuçlandığı açıktır. Ancak bu tablonun iki yaşamsal sonucu vardır. Bunlardan birincisi neredeyse tüm davaların yeniden incelenmek üzere Ankara’ya, yani Yargıtay ve Danıştay’a gönderilmesidir. Yargıtay’daki iş yükünün yüzde 30’unun bu notlandırma sisteminden kaynaklandığını söylemek abartılı olmaz.

Yargıtay’ın bundan neden rahatsızlık duymadığı ve neden sistemin değişmesi yerine fazla daire kurarak iş yükü sorunuyla mücadele yöntemini tercih ettiği, bir sonraki yazının konusunu oluşturmaktadır. (Star)

Doç. Dr. OSMAN CAN

Anayasa Hukukçusu

Makale Kaynagi:

http://www.stargazete.com/acikgorus/gerceker-in-soyle-ye-medikleri-is-yukunun-gercek-nedenleri-haber-312864.htm

Benzer Konular:

1. Gerçeker’in söyle(ye)medikleri: İş yükünün (gerçek) nedenleri-III
2. Gerçeker’in Söyle(ye)medikleri: İş Yükünün (Gerçek) Nedenleri

Modern devletler yargı sistemini inşa ederken, süreç içinde yargı öncesi veya yargı dışı uyuşmazlık çözüm yollarını kurumsallaştırabilmiştir. Modernleşmeyi ithal edilmesi gereken bir hegemonya aracı olarak gören Türkiye siyasal yapısının bu gerçekliği görme derdi pek yoktur

Her yıl Yargıtay Başkanları adli yıl açılış konuşmalarında iş yükünden şikayet ederler. Bu ve benzeri geleneksel siyasal cenahın kanaat önderleri, yargının iş yükünün asıl sorun olduğu, buna karşın Türkiye’nin kanayan yarası ve demokratikleşmenin önündeki engellerden biri olan yargı sisteminde yürütülecek reform çalışmalarının gündemi saptırma veya iş yükü adı altında “siyasal operasyon” amacı taşıdığı uyarısını yaparlar.

Referandumda halkın talep ve direktifleri daha demokratik bir siyasal yapı ve demokratikleştirilmiş bir yargı yönünde somutlaşınca, Yargıtay Başkanı belki de ilk defa geleneksel siyasal çizginin dışında bir tutum izlemeye başladı. Kuşkusuz ki bu yapıcı ve alkışlanması gereken bir tutuma işaret etmektedir. Yargıtay’daki daire sayısının arttırılması, belki yeni bir Yargıtay’ın kurulması gerektiği, her yıl %20 artan iş yükünü karşılamak üzere altı yeni dairenin kurulması ve son olarak istinaf mahkemelerinin kısa sürede kurulması Yargıtay Başkanı’nın talepleri arasında sıralanıyor. Bu talepleri Adalet Bakanlığı’na ilettiklerini de belirtiyor. İlginç olan ise daha önce cari siyasal-yargısal geleneğin muarız olarak bellediği hukuksal alanda faaliyet gösteren sivil toplum örgütlerinin bu talepleri destekliyor olmasıdır.

Çok daha ilginç olan nokta ise, Yüksek Mahkeme başkanları ile onların paralelinde siyaset yapan odakların daha önce bu yöndeki talepleri “siyasal operasyon” veya “devleti ele geçirme” girişimi olarak görüp buna karşı çıkmalarıdır. Hatta istinaf mahkemelerinin, yasal düzenlemeler tamamlanmış olmasına rağmen Yargıtay ve Danıştay’ın direnişi nedeniyle yaşama geçmediği de bilinmektedir.

Bu yönde yaklaşım değişikliğini kuşkusuz selamlamak gerekir.

Köklü çözümlere ihtiyaç var

Yargıtay Başkanı’nın “köklü çözümlere ihtiyaç” duyulduğuna yönelik ifadesi, en fazla dikkati hak eden ifade olarak anlam kazanıyor. Ancak köklü çözümün ne olabileceğine ilişkin herhangi bir perspektifi bu açıklamalardan elde edemiyoruz. Bu noktaya gelmişken, köklü çözüm için sorunun temeline ciddi bir şekilde eğilmekte yarar vardır.

İş yükünü arttıran nedenler neler olabilir? Bu incelemede birkaç boyuta değinebiliriz.

Doğal boyutta, nüfus artışının iş yükünün artmasında ciddi bir etken olduğunu söyleyebiliriz. Bunun yanında ekonomik gelişim, kentleşme, sosyal ve siyasal farklılaşmaların yarattığı içeriksel uyuşmazlıklarla birlikte uzmanlık alanlarının farklılaşmasının yarattığı teknik uyuşmazlıklar iş yükünün artmasında önemli bir etkendir. Ancak Avrupa örneklerine bakıldığında, yakın nüfusa sahip ülkelerde bu denli iş yükü yoğunluğunun yaşandığından söz edilemez. Bu ülkelerde yargının merkeziyetçi olmayan örgütlenme biçimi, istinaf mahkemeleri gibi ara temyiz ve inceleme mercilerinin bulunuyor olması iş yükü yoğunlaşmasını engellemektedir. Bununla birlikte Türkiye için öne sürülen bahaneyi anlamsızlaştırmaktadır.

İdeolojik bir kontrol aracı: Yargı

İkinci boyut kültüreldir. Türkiye’de gerek temel eğitim, gerekse hukuk eğitiminin kurgusu toplumun kendi uyuşmazlıklarını müzakere ve arabuluculuk yöntemiyle çözmek yerine daha “modern” bir yolla, yani tüm uyuşmazlıkların mahkemelere taşınması suretiyle çözümlenmesini öne çıkarmaktadır. Bunun tarihsel nedenleri vardır. Toplumun geniş kesimlerinde var olan, bireylerin kendi sorunlarını sosyal iktidar ve yaptırım araçlarına müracaat yoluyla çözümlemesi kültürü “gericilik” olarak etiketlenmiş, sosyal ve kültürel çözüm olanaklarının sistemi rahatlatıcı bir faktör olması engellenmiştir. Örneğin müfredatta öğretilen vatandaşlık dersinde uyuşmazlığın çıktığı her durumda takip edilmesi zorunlu yöntemin yargı yolu olduğu ve sosyal yapıda ortaya çıkan “bilen”, “ileri gelen”, “güvenilir” veya “sözü dinlenir” kişilere müracaatın ilkellik olarak sunulduğu pek çok örnek bulmak olasıdır. Trajik olan boyut ise, zaten bu kültürel determinantların modern devletlerde yargı sisteminin temellerini oluşturduğuna yönelik bir tasavvurun yokluğudur. Tarihsel olarak “yargıç”ların sosyal yapıda ortaya çıkan “güvenilir” figürlere dayandığı, modern devletin yargısı oluşurken dahi bu kültürel yapıların paralel sorun çözme mekanları olarak işlevlerini devam ettiği bütünüyle göz ardı edilebiliyor. Kültürel imkanlar devre dışı bırakılarak, toplumsal sorun çözme yeteneğinin yok edildiği, toplumsal sorunların çözümünün, sorunların dışında, sorunlara yabancı “memur”lara havale edildiği, toplumsal iletişimin kesilmeye başladığı, herkesin her türlü uyuşmazlığı dava konusu yapmaya başladığı, sonuçta toplumsal barışı yok eden bir etki yarattığı fark edilemiyor. Oysa ki modern devletler yargı sistemini inşa ederken, süreç içinde yargı öncesi veya yargı dışı uyuşmazlık çözüm yollarını kurumsallaştırabilmiştir. Modernleşmeyi ithal edilmesi gereken bir hegemonya aracı olarak gören Türkiye siyasal yapısının bu gerçekliği görme derdi pek yoktur. Diğer yandan yargının Türkiye’de ideolojik bir kontrol aracı olarak kurgulanmış olması nedeniyle başka bir sonucun doğması da pek mümkün değildir. Bu yeni sistem hiç kuşku yok ki, yeni ideolojik önceliklerle çatışan kültürel, sosyal ve siyasal gelenekleri tasfiyeyi amaçlamıştır. Örneğin “örf ve adet” olarak İsviçre Medeni Kanununda hukukun kaynağı olarak tanımlanan sosyal faktörler, Türkiye’de bütünüyle kültürel kodlardan bağımsızlaştırılmak suretiyle anlamlandırılmış ve hukuk eğitimine aktarılmıştır. Erdem ile erdemsizliğin yer değiştirdiği bu anlayışın iş yüküne katkısı yüksektir.

Merkeziyetçi yapının tezahürü

İş yükünün artmasında dikkat edilmesi gereken yapısal boyutun da ideolojiyle bağlantılı olduğu görülüyor.

Türk yargı sistemi Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana hiyerarşik örgütlenmiştir. Çok kısa süreli istinaf denemesi ve Yargıtay’ın Eskişehir macerası dışında sistem Ankara merkezli olarak inşa edilmiştir. Yargıtay ile ilk derece mahkemeleri arasında herhangi bir ara kademe öngörülmüş değildir.

Yargı üst kurumlarının Ankara’da toplanması merkeziyetçi devlet anlayışının bir yansımasından ibarettir. Yargının devletin siyasal ve idari örgütlenmesiyle ilgisi yoktur. Verdiği kararların sonuç itibariyle siyasal etki yaratabilme ihtimali vardır. Özellikle siyasetçiler, partiler, mali denetimler vs konularında verilen kararların böyle bir sonucu vardır. Ancak bu sonuç kararı veren veya verilmiş kararları onaylayan yüksek mahkemelerin devletin siyasal, ideolojik ve idari merkezinde kümelenmesini zorunlu kılmaz. Aksine bu yüksek mahkemelerin Ankara’da kümelenmesinin onları siyasetin merkezine yerleştirdiği ve ideolojik merkezlerin yapıcı unsuruna dönüştürdüğü inkar edilemez. Siyasal yapıcılığın yüksek mahkemelerin mesaisinin önemli bir kısmını aldığını ve iş yükünün erimesini güçleştirdiğini Ankara’da yaşayan ve bürokratik işleyişi izleyen herkes bilir.

İş yükünün ideolojik boyutu bir sonraki yazının konusunu oluşturmaktadır.

Makale Kaynagi:

http://www.stargazete.com/acikgorus/gerceker-in-soyle-ye-medikleri-is-yukunun-gercek-nedenleri-haber-312864.htm

Benzer Konular:

1. Gerçeker’in söyle(ye)medikleri:İş yükünün (gerçek) nedenleri-II
2. Gerçeker’in söyle(ye)medikleri: İş yükünün (gerçek) nedenleri-III

Doç. Dr. OSMAN CAN

Anayasa Hukukçusu

Yargıtay’daki iş yükünün önceki yazılarda ifade ettiğimiz birçok nedeni varken, neden yalnızca daire sayısının arttırılmasıyla yetinen bir öneri dile getiriliyor? Bu yalnızca geleneksel kültürümüze içkin olan günü kurtarma refleksinin bir ürünü mü? Yoksa aslında çok daha derin bir bilincin kontrollü veya kontrolsüz dışa vurması mı?

İş yükünün gerçek nedenleri ortada durduğu sürece, iş yükü gittikçe artar. Sadece 2006-2009 dönemi artışlarına bakmak yeterlidir. Dolayısıyla yeni kurulacak Yargıtay daireleri ancak yeni gelecek yüklere karşı bir yanıt oluşturabilir. Fakat bu durum nihai tabloyu değiştirmez, sistem iş yükü üretecek şekilde yani olduğu gibi işlemeye devam eder.

Çünkü bu sistem iş yükü yoğunluğunu garantiliyor. Bu kesin, ancak sistemin bütünüyle değiştirilmesi konusunda herhangi bir öneri getirmekten özellikle imtina eden Yüksek Yargı kurumlarının, örtük olarak aşırı iş yükünün sürmesini istemekle aslında neyi garantilemeye çalıştıklarını anlamakta yarar var.

Bunun için öncelikle sistemin nasıl işlediğini yeniden hatırlatmak gerek. Türkiye’de Yargıtay bir temyiz mercii olarak değil, hâkim ve savcıların takdirlerine dahi müdahale eden bir yeniden yargılama mercii olarak çalışıyor. Temyiz yalnızca hukuksal, yani ilk derece mahkemelerince verilen kararların pozitif hukuk içinde cereyan edip etmediğini incelemekle sınırlı bir denetimdir. Temyiz mercii olarak Yargıtay hiçbir surette ilk derece mahkemelerin yerine geçerek karar veremez ya da onlara karar dikte edemez. Ancak Türkiye’de Yargıtay tam da bunun tersini “normal”leştiren bir merciiye dönüşmüştür. Bu yaklaşım sonucu yerelde verilen tüm kararlar bütün boyutlarıyla Yargıtay’da yeniden ele alınıyor. Bu da her uyuşmazlığın “mahkeme”lerde değil, Ankara’da “bir yerlerde” çözümlenmesi imkânı demektir.

Dosyan kadar puan

İkinci olarak notlandırma sistemi nedeniyle hâkim ve savcılar Yargıtay’a ne kadar dosya gönderebilirlerse o kadar hızlı ve iyi puanla terfi etme şansını yakalarlar. İyi puan ve terfiinin garantisi yalnızca çok dosya göndermek değil, “Yargıtay’ın politikasına uygun çok” dosya göndermektir. Bunun ise iki sonucu vardır. Yerelde verilen karar Yargıtay’ın politik tutumuna uygun değilse bozulur. Dolayısıyla ideolojik kontrol sağlanmış olur. Bunun dışında da bir imkân var: Kimi zaman politik tutuma uygun olsa dahi, bazen “ekonomik” denetim de gerekebilir. Yani büyük montanlı davalardaki uyuşmazlıkların çözümlenmesinin “ideolojik” keskinliğe feda edilmemesi de gerekebilir. Bu yüzden akçalı davalarda kontrol ve iktidar imkânı yaratmanın yolu, iş yükünün notlandırma sistemi üzerinden yoğunlaştırılmasıdır.

Dikkat edilmesi gereken husus, iş yükünün yalnızca denetleme veya bozma mekanizması üzerinden yürütülebilecek “iktidar” imkânlarını doğurması değildir.  İş yükü aynı zamanda “zamanaşımı” gibi olağanüstü bir fırsat sunuyor.

Yüksek Mahkemelerde zamanaşımına uğratılmak istenen tüm davalar için iş yükü çok iyi bir gerekçe oluşturabilir. İdeolojik davalar genellikle “rejim” veya “cumhuriyetin değerleri” gibi gerekçelerle veya “kamuoyu beklentisi” gerekçesiyle öne çekilebilir ve zamanaşımından kurtarılabilir; onanır veya bozularak geriye gönderilir. İdeolojik boyutu bulunan, ancak bazı aktörlerin cezalandırılma riskinin yüksek olduğu bir davada, “beraat” kararının verilmesi aynı zamanda kamuoyunda ciddi bir vicdan incinmesi yaratabilecek ve sistem sorgulamasına yol açabilecekse, davanın zamanaşımına uğratılması yöntemi tercih edilebilir. Militarizm ve derin devlete ilişkin davalarda genellikle böyle bir yöntemin izlendiği algısı hâkimdir. Yüksekova Çetesi davasıyla Kemal Türkler davası buna verilecek örneklerden yalnızca ikisidir. Son on yıllık gazete arşivleri açıklayıcı olabilir.

Ekonomik boyutlu davalarda da zamanaşımı çok önemli bir imkân yaratabilir. Yalnızca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı aşamasında zamanaşımına uğrayan dava sayısının on binin üzerinde olduğu bilgisinin yanında, zamanaşımına uğrayan bu davaların nitelikleri ve tarafları hakkında bir araştırmanın yapılması herhalde çarpıcı sonuçlar çıkarabilir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nda bu tablo ortada iken, parti kapatma davalarında olağanüstü bir titizliğin sergilenmiş olması, zamanaşımına uğrama riski bir yana, dava açmayı gerektirecek yoğunlukta verilere dahi ulaşmaya gerek görülmeksizin dava açılıyor olması da Yüksek Yargı’nın yukarıdaki reflekslerinden birine işaret ediyor.

Bu ve benzeri birçok neden ayrıca kimi pratik yapılanmalara da imkân sağlıyor.

Ağır iş yükü rant kapısı oldu

Adliyelerdeki yargılama aşaması bütünüyle anlamsızlaşıyor. “Nasıl olsa Ankara’da hallederiz!” ifadesi yargılama kültürünün belirleyici söylemi haline geliyor. Kuşkusuz bu ifade salt spekülatif değil. Ankara’daki yargı dünyasındaki iletişim ağlarına ve bu ağlarda yer alan ilişkilere bakıldığında iş yükünün olağanüstü bir ekonomik kaynak (rant) yarattığı görülebilir. Bu imkân, ideolojik iktidar imkânlarından fedakârlık yapmayı gerektirecek büyüklükte olabilir.

Yargıtay’ın daire sayısının arttırılmasıyla belki Yargıtay’da toplamdaki iş yükü değişmese de üye başına düşen iş yükü azalacak. Büyük bir ihtimalle ideolojik yoğunlaşma da sona erecek. Ancak ne pahasına? Sistemin olduğu gibi devam etmesi pahasına. Yolsuzluklarıyla, adaleti amaçlamayan bir adalet sistemiyle, bunun yarattığı illegal ekonomisiyle, değişmeyen yapısı nedeniyle hiyerarşinin sürmesiyle sistemin devam etmesi sağlanmış olacak.

Bu şekilde tepede bir ittifak kurulacak, yüksek yargı kurumları ideoloji muhafızlığından büyük ölçüde vazgeçecek, buna karşın hiyerarşik iktidar imkânlarını, özellikle ekonomik iktidarlarını devam ettirecek. Her halükarda bürokratik vesayet olduğu gibi sürecek.

İş yükünün gerçek nedeni ve gerçek nedeni göz ardı eden çözüm önerilerinin mantığı çok açık. HSYK ve Anayasa Mahkemesindeki kısmi dönüşümle sistem sorunu çözümlenmedi.

Sorunun çözümü sistem normlarının değiştirilmesi, yapısal reform ve yeni bir yargı kültürünün oluşumuna imkân sağlayan yeniden yapılandırma olmalıdır.

Sistem olduğu gibi duruyor ve demokrasi beklentilerini zehirleme potansiyeli taşıyor. Bu ülkede demokrasi mücadelesi, bürokrasinin kendi iktidarlarını bu defa halkı ve demokratik siyaseti kullanarak daha rafine ve daha güçlü bir şekilde tesis etmesi için verilmiyor. Ankara’daki demokratik temsil kurumlarının; değişim sürecini, Ankara bürokrasinin tuzağına düşmeden, Türkiye toplumu üzerinden okuma yaparak ve Türkiye toplumunu merkeze alarak yönlendirmeleri ve ilerletmeleri gerekiyor.

Bu yazi Star Gazetesi`nden alintilanmistir:

http://www.stargazete.com/acikgorus/gerceker-in-soyle-ye-medikleri-is-yukunun-gercek-nedenleri-iii-haber-316014.htm

Benzer Konular:

1. Gerçeker’in Söyle(ye)medikleri: İş Yükünün (Gerçek) Nedenleri
2. Gerçeker’in söyle(ye)medikleri:İş yükünün (gerçek) nedenleri-II

No related posts.

Osman Can, Başbakan Erdoğan’ın anayasa danışmanı olduğu iddialarına ilişkin açıklama yaptı.

Basın Açıklaması
Bugün Gazetesinin 28.12.2010 nüshasında yayınlanan ve bazı yayın organlarınca alıntılanan “Can, Başbakan’ın Anayasa Danışmanı” başlıklı haber gerçeği yansıtmamaktadır.
Sayın Başbakan’ın Anayasa danışmanı olmadığım gibi, herhangi bir başka danışmanlık üstlenmem de söz konusu değildir. Bu çerçevede Dolmabahçe Sarayı’ndaki Başbakanlık ofisinde veya dışında Sayın Başbakan’ın talimatı, önerisi veya yönlendirmesiyle yeni bir Anayasa taslağının hazırlanmasına ilişkin bir çalışmam da yoktur.
Bu haberde yer alan olgular ve değerlendirmeler, uzunca süredir çeşitli gazete ve dergilerde yer alan Türkiye’nin yeni anayasasıyla ilgili olarak savunduğum temel ilke ve yaklaşımlarla da bağdaşmamaktadır. Uzun süreden beri Türkiye’de yeni bir Anayasa yapılmasıyla ilgili gereklilik olduğu konusunda bir konsensüs vardır. Bu Anayasanın çok geniş bir tabana dayanarak, ülkenin geldiği siyasi ve ekonomik yapıyı yansıtması, demokratik ve katılımcı yöntemlerle inşa edilmesi gerektiği inancını taşıyorum.
Bu çerçevede hiçbir siyasi partinin topluma bir Anayasa metni dayatmaması,  geleceği hazırlayan bir Anayasanın ancak ve ancak tabandan gelen talep ve görüşler temelinde, evrensel değerleri de dikkate alarak oluşturulması gerektiğini savunuyorum.
Bilgilerinize
Saygılarımla
Osman Can

No related posts.

No related posts.

OSMAN CAN

Doç. Dr. Demokrat Yargı Derneği Eş Bşk.

ürkiye 100 yıllık bürokratik vesayet sistemini terk etmeye hazırlanıyor. Neredeyse toplumun yüzde 90’ını tarihin çeşitli dönemlerinde düşman bellemiş, ona mağduriyetler yaşatmış bir siyasal yapının üzerine kurulu olduğu paradigma, temel tezleriyle birlikte yıkılıyor. Geleneksel

siyasal aktörler (seçkinler) iktidarı yitiriyor, ancak devlet demokratikleşiyor. Türkiye’de barışın tesisi yönünde tarihi adımlar atılıyor. Tüm bu gelişmelerin dinamiği ise toplum oluyor.

12 Eylül referandumunun ardından artık yeni bir döneme geçiş yaptık. Dünün tartışmalarının, parametrelerinin ve alışageldiğimiz politik kabullerin artık geçerliliğini bütünüyle kaybettiği yeni bir dönemden söz ediyoruz. Demokratik siyasal aktörlerin ve toplumun sahip olmaya başladığı özgüven karşısında bugünün tartışmaları da yarın geçerli olmayacak ve Türkiye çok hızlı bir harmanlanma sürecine girecek gibi gözüküyor. Kısacası 12 Eylül referandumunun sonucu politik alanda ve zihinlerde bir domino etkisi yaratmaya başladı diyebiliriz.

Başörtüsü yasak değil ki

Kabul etmek gerekiyor ki, eski seçkinler de zaman içinde rafineleşiyor ve iktidarının devamını sağlayacak stratejiler geliştirebiliyorlar. Güçlü oldukları dönemde ellerindeki iktidar silahıyla doğrudan doğruya müdahalede bulunurken, toplumsal tepkiler karşısında zayıfladıkları bugünlerde ise, sureti haktan görünerek demokratikleşmeyi sekteye uğratma doğrultusunda sondajlar yapıyorlar. Eski seçkinlerin, 12 Eylül referandumundaki başarısızlıklarının ardından demokratik görünerek aynı hedefe ulaşmak istemeleri doğaldır. Bunun için treni raydan çıkaracak tuzakların üretilmesi ve domino etkisinin durdurulması gerekecektir.

Başörtüsü konusu bu tuzakların başında geliyor.

Bir kere başörtüsü yasak değil. 20 yıldan fazladır bizi anlamsızlığa mahkûm eden ve yalnızca mağduriyetler üreten bu yasak geleneksel siyasal seçkinlerin ürettiği fiili bir yasak. Bu yasak, eğitim hakkını herhangi bir yasal temel olmaksızın engellediğinden esasen hem idari, hem de cezai anlamda hukuksuz bir eylem. Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararlarıyla başörtüsü yasağı imalatı ise çok açık bir Anayasa ihlalinden başka bir anlam taşımıyor. Anayasanın 13. Maddesine göre temel haklar ancak meclisin çıkaracağı bir kanunla sınırlandırılabilir. Kanunların açıkça yasaklamadığı veya sınırlandırmadığı bir eylem tarzının yargı kararıyla yasaklanması, açık bir anayasa ihlalidir ve meşru değildir.

Meşru olmayan bir yargısal tasarrufu, Anayasa veya yasa değişikliğiyle aşma çabası, hem anlamsız, hem de imkânsızdır. Çünkü yasaklamanın bizatihi kendisi zaten Anayasa ve yasalara rağmen icra edilmektedir. O halde yapılması gereken, bu süreçteki icrai kurumların tavır alması, ikinci olarak da karar organlarına ilişkin yapısal reformların yürütülmesi olacaktır. Başörtüsü konusunda şu an için atılacak tek adım, üniversite rektörlerinin öğrencilerin kılık ve kıyafetlerine, somut güvenlik zafiyeti yaratmadığı sürece tam bir saygı göstermesi, öğrencilerin başörtülü olup olmadıklarına bakılmaksızın derslere alınmasını sağlamasıdır (Tabii sırf bu yasağı etkin kılmak için, üniversite kampüslerinin etrafını Berlin duvarıyla örme, özel güvenlik ve turnikeli geçiş utançları da ortadan kalkmış olacak). Bu yasağı üretenlerin anlamlı olabilecek tek tavrı ise, sürece politik destek vermekten başka bir şey olamaz.

Buna karşın başörtüsü sorununu anayasal ve yasal tartışmaların merkezine yerleştirmek, demokratikleşme yönünde ulaşılmış tarihi momenti (anı) ıskalama etkisi yaratabilir. 2007’deki Anayasa girişiminin başörtüsü nedeniyle akamete uğratılmasının ardından yaşananları hatırlamakta yarar var. Bürokratik seçkinlerin siyasal uzantılarıyla birlikte yarattığı yıkımın etkileri halen devam ediyor. Unutulmamalıdır ki, siyasetteki her bir irrasyonel adım, sonraki rasyonel adımların atılmasını zorlaştırıcı etki yaratır. Her bir tuzak, yeni bir politik durum ve algıya yol açar. Bu tuzaktan çıkıldığında dahi, siyasi aktörlerin hareket marjları daralır. Çünkü inandırıcılık örselenir. 2010 Türkiye’sinde dahi bu kadar büyük bir enerji ve çabayla yalnızca sınırlı bir reform paketi hayata geçirilebildiyse, nedenini başka yerde aramak gereksizdir.

Eski siyasal seçkinlere dikkat!

Demokratik siyasi aktörlerin görmeleri gereken çok önemli bir gerçek ise, tüm bu tuzaklardan, her şeye rağmen yine toplumsal dinamiklerin verdiği destekle çıkabildikleridir. O halde demokratik siyasal aktörlerin, Anayasal ve yasal reformlar ve temel siyasetin belirlenmesi konularında artık, toplumsal dinamiklere bakmaları, siyasal yapıyı, demokratik siyasetin gereklerine göre yeniden yapılandırmaları gerekiyor. Demokratik siyasal aktörlerin görmeleri gereken, aslında hiç unutmamaları gereken kilit nokta da burasıdır!

Başörtüsü sorununu merkeze yerleştirmek, bu yeniden yapılanma enerjisini ve elde edilen büyük demokratikleşme ivmesini, başörtüsünün biçimi, dizaynı, hizmet alan-veren veya kamusal alan-özel alan benzeri tartışmalara feda eder. Her şeyden önce iktidar partisinin çekirdek politikasının dışında yer almakla birlikte demokratikleşmeye destek veren diğer kesitleri sürecin dışına iter. Eski siyasal seçkinlerin istediği şekilde, demokratik muhafazakâr siyaset bütün çağdaş dinamiklerinden soyutlandıktan sonra, ona yönelik operasyonları kolaylaştırır. Belki başörtüsüyle birlikte alevlenen tartışmaların yaratacağı psikolojik atmosferin, yeni antidemokratik müdahalelere zemin hazırlaması dahi mümkün olabilir. Uluslararası alanda yaşanacak güven örselenmesi ayrı bir başlık…

Çözüm yeni anayasada

Yeni anayasaya ve demokratikleşmeye yönelik inancı çökertecek, bu kadar yoğun toplumsal ilgi ve taleplere, bu kadar yoğun entelektüel çabalara rağmen “yine olmadı” karamsarlığını egemen kılacak bu adımdan hızla uzaklaşılması şarttır. Demokratik siyasi aktörlerin aşmaları gereken ciddi sınavlardan biri, haklı hassasiyetlerin kendileri için bir handikaba dönüşmesi ve küçük haklılıkların büyük bir haksızlığa yol açması ihtimalidir.

Yeni Anayasa, çok temel toplumsal ve siyasal sorunların çözümünün anahtarı olacağı gibi, yeni anayasa üzerine kurulu demokratik paradigma içinde başörtüsü yasağı benzeri saçmalıklar zaten yaşanmayacaktır.

Bu tuzağa dikkat!

Geleneksel siyasal seçkinlerin 100 yıllık hegemonyanın artık bittiğinin farkına varmaları gerekiyor. Bundan sonra atacakları ilk adım, temel sorunun yalnızca sonuçları üzerinde makyaj çalışmalarıyla Türkiye’ye zaman kaybettirmek değil, temel soruna eğilmeleri, artık demokratik bir Türkiye’nin olmazsa olmazı olan önkoşulsuz, “ama”sız ve kırmızı çizgisiz bir yeni Anayasa yapım sürecine katılmaları gerekir. Diğer bir değişle süreci engelleyen değil, sürece katkı sağlayan bir dinamiğe dönüşmeleri gerekir.

Türkiye’nin sorunları 100 yıllık siyasal yapılanmanın ürettiği sorunlardır ve bunun çözüm imkânını, sistemin çağın demokratik gereklerine uygun olarak yeniden yapılandırılması yaratabilir. Ne kısmi Anayasa değişiklikleri, ne de başka bir şey!

Benzer Konular:

1. Yeni anayasa yerine anayasa değişikliğine yönlendirme tuzağı
2. Yeni anayasa ve halkın ruhu
3. Yeni Kurucu İrade: Toplum

Darbeci düzenin tarihin çöplüğüne gönderilmesi ihtimali bu kadar elle tutulur hale gelmişken, Türkiye’nin gündemini yeni bir anayasaya odaklamak yerine kısmi anayasa değişiklikleriyle zaman tüketilmesi, rasyonel bir adım olmayacaktır.

Geçen haftaki yazımızda (29 Eylül 2010) yeni anayasanın yapılmasını engelleyebilecek oldukça rafine tuzakların varlığından söz etmiştik. 1960 darbesiyle birlikte yapılandırılmış bir Anayasal düzen, 50 yıldır varlığını devam ettirebiliyorsa, bunu, işlevsel varlık nedenini darbeci zihniyete dayandıran kurumlar, darbe düzenini “norm” kabul edip, onun normaline göre politika yürüten medya, ekonomik varlığını darbelere borçlu olan toplumsal kesitler ile 27 Mayıs 1960 Darbesiyle birlikte kendi tüzük ve politik programını devlet aygıtına egemen kılabilen siyasi partilerin varlığından bağımsız değerlendirmek pek olası değildir. Bu aktörlerin statükonun değişmemesi yönünde özel çabalar içinde bulunması şaşırtıcı olmamalıdır.

Bu doğrultuda, çeşitli çabalar ortaya çıkabilir. Eğer sayısal oran yetiyorsa zaten mevcut Anayasanın temel esaslarına dokunulmasına izin verilmez. Bunun yaratacağı negatif toplumsal yansımalar ise, darbeci düzende herhangi bir yıpratıcı etkisi bulunmayan “maddi” nitelikli Anayasa değişikliklerine onay verilmesi yoluyla giderilir. Birinci engel aşılırsa, ikinci aşamada darbelerin ürettiği ve varlık nedenini darbeci düzende ve onun ideolojisinde bulan kurumların müdahalesi sağlanır.

Toplumsal manipülasyon

Bu aşama daha riskli bir aşamadır. Çünkü burada bir engelleme sağlanabilirse, statükonun korunması yönünde zincirleme avantajlar devreye girebilir. Anayasa Mahkemesi’nin saptadığı “Anayasaya aykırı eylem” çerçevesinde parti kapatma ve siyasal tasfiye olanağı yaratılmış olur.

Eğer Anayasa Mahkemesi değişikliklere onay verirse, bu durumda en riskli aşamaya geçilmiş olur ve tüm kozlar toplum manipülasyonu üzerinden oynanmaya çalışılır. Manipülatif çabalarla kamuoyunun korku ve benzeri rasyonel olmayan etkilere teslim olması sağlanarak, bunun yaratacağı psikolojik etkiyle sonraki adımların atılabilmesi için zemin yaratılır ve Ankara’nın çeşitli yerlerinde, bazı yüksek yargı aktörleriyle statükonun karanlık koruyucuları bir araya gelip bazı partiler hakkında kapatma davasının zamanlamasını konuşur. Toplumda kararlı bir demokratik irade ortaya çıktığında ise, siyasi iradeler toplumsal desteği zayıflatacak stratejik hatalara yöneltilmeye çalışılır.

Statükonun meşruiyet kaygısı

Bu şekilde, toplumun söz konusu siyasi iradeye hangi haklı gerekçelerle onay verdiği analiz edilerek, tam da bu haklılığı zayıflatıcı adımların atılması sağlanır. Gerektiğinde siyasi iradenin en hassas olduğu konular kaşınarak bu yapılmaya çalışılır. İşte başörtüsü yasağı konusunun gündeme getirilmeye çalışılması, bu stratejilerden biriydi.

Türkiye’de hiçbir yapısal reform, statükocu güçlerin onayıyla gerçekleşmemiştir. Türkiye 1982 Darbe Anayasasının kabul edilişinden bu yana iki defa yapısal reforma sahne olmuş, bir değişiklik ise yapısal reformları mümkün kılmıştır. 1987 yılında yapılan Anayasa değişikliğiyle, Anayasanın değiştirilmesi kolaylaştırılmıştı.

Bu değişiklikler olmadan 2010 değişikliklerinin hayata geçmesi mümkün değildi. İkinci önemli değişiklikle 2007 yılında Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesine imkân sağlanmıştı. Üçüncü değişiklik ise yargı sistemine ilişkindi. Ancak tüm bu değişikliklerin ortak paydası, hiç birinde statükocu güçlerin uzlaşıya yanaşmamış olmasıdır. Bunun dışındaki Anayasa değişikliklerinin (başörtüsü hariç) tamamında statükocu güçlerin onayı vardır. Bu şaşırtıcı değil, çünkü statükocu güçler dahi, ulusal ve uluslararası alanda minimum meşruiyete ihtiyaç duyarlar. Darbeci de olsa, sistemin minimum düzeyde temel hak maddeleri barındırması sağlanmalıdır ki, toplumda ortaya çıkan tepkiler yatıştırılsın veya gerektiğinde rejimle sorunu olan siyasi akımlara yönlendirilebilsin. Bu bağlamda 27 Mayıs Darbecilerinin en zekice yatırımının, Anayasaya bolca temel hak maddesi koymak, bu sayede akademik dünya ile sol siyasi akımları 50 yıl boyunca kendi meşruiyetlerine inandırmak olduğunu söylemek zorundayız. 1982 Anayasası döneminde yapılan değişikliklerle sosyal haklar, kadın hakları, idam cezası gibi “maddi” anayasa normları konusunda uzlaşmacılık maskeli adımların atılması ve topluma özgürlükçülük ve demokrasi taraftarlığı mesajının verilmesi de aynı stratejinin bir parçasıdır. Ancak tüm bu adımların bir “güven” duygusuna dayandığını söylemeliyiz: Maddi anayasa normları, sistem normları karşısında ikincil önemdedir. Yani hangi maddi anayasa normu değiştirilirse değiştirilsin, kurumların kompozisyonu ve işleyişi değişmediği sürece, bu maddi anayasa değişikliklerinin hayata geçmesi mümkün değildir.

‘Biz bildiğimizi yaparız’

Gerçekten de temel hak ve özgürlükler konusunda 10 yılda yapılan değişiklikler darbe yargısı sistemine dokunulmaması nedeniyle hayata geçmedi. “Parlamento yasayı değiştirse de biz bildiğimiz şekilde karar veririz” şeklindeki yüksek yargı aktörlerinin beyanları bunun bir ifadesiydi. Hatta 12 Eylül 2010 referandumunun ardından yine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının “Anayasa değişse de biz bildiğimiz korumacılığı yapacağız” şeklindeki açıklaması ortada.

Bu ifade, yüksek yargı aktörlerinin 2010 değişikliklerinin içeriği hakkında hiçbir fikre sahip olmadığını gösterse de, statüko tamamen aynı durumda değil. Bu nedenle, kurumsal desteğin zayıflamasına rağmen, bu defa daha ileri demokratik adımların atılmasını engelleyerek toplumsal alandaki operasyonlarla kendini yeniden üretmenin yolunu açabilir.

İşte burada ikinci stratejik adım (tuzak) devreye girmektedir: Bu da, demokratik iradeleri ve toplumsal dikkatleri yeni Anayasa yapımından alıkoymak suretiyle, kısmi anayasa değişikliklerine odaklandırmaktır. Bu şekilde demokratik iradelerin hem yapısal reformlarla ilgisi olmayan maddi anayasa normlarıyla, dolayısıyla sınırlı makyaj düzenlemelerle yetinilmesi sağlanmış olacak, hem de bu değişikliklere onay vererek, kendilerinin ne kadar uzlaşmacı olduklarını topluma anlatma imkânı bulacaklardır.

Yeni anayasa fırsatını heba etmek

Yapısal nitelikte olmayan düzenlemelere destek verilerek maliyeti olmayan bir “uzlaşmacılık” payesi kotarıldıktan sonra, yapısal reformlar ve yeni anayasa konusunda engel çıkarmanın psikolojik zemini de yaratılmış olacaktır. Kısacası yeni Anayasa konusunda ortaya çıkmış olağanüstü enerji anlamsız küçük revizyonların hayata geçmesi için tüketilecektir.

Türkiye tarihinde hiç olmadığı kadar siyasallaşan bir toplumsal yapıya kavuşmuşken, Türkiye’nin evrensel standartlarda demokratik bir ülke olarak yeniden yapılandırılması ve darbeci düzenin tarihin çöplüğüne gönderilmesi ihtimali bu kadar elle tutulur hale gelmişken, Türkiye’nin gündemini yeni bir Anayasa’ya odaklamak yerine kısmi Anayasa değişiklikleriyle zaman tüketilmesi, rasyonel bir adım olmayacaktır. Hem siyaseti öldüren, hem de yeni anayasa yapımını imkânsız kılacak böyle bir tuzağa düşmemek, tarihsel bir sorumluluğun gereği olacaktır.

kaynak:

http://www.stargazete.com/acikgorus/yeni-anayasa-yerine-anayasa-degisikligine-yonlendirme-tuzagi-haber-299775.htm

Benzer Konular:

1. Yeni anayasa yolunda tuzak: Başörtüsü!
2. Yeni anayasa ve halkın ruhu
3. Yeni Kurucu İrade: Toplum

1985 Yargı Reformu

General Francisco Paulino Hermenegildo Teodulo Franco y Bahamonde Salgado Pardo, biçiminde Latinlere mahsus uzunca bir isme sahip olsa da dünya onu “Franko” olarak biliyor. İspanya’ya giden turistlerimiz için Velazquez veya Gaudi kadar ilgi çekmiyor olabilir. Belki de bu nedenle savcı Baltasar Garzon, Türkiye kamuoyunu pek ilgilendirmiyor.

İspanya’da yönetimi zorla ele almış bir general, onun dönemindeki insan hakları ihlâllerini soruşturmaya niyetli bir savcı, bu savcı hakkında usul yasalarını ihlâl ettiği gerekçesiyle suç duyurusunda bulunan bir siyasi gelenek… Şu işe bakın ki Türkiye’de 12 Eylül’de idrak edeceğimiz referandumun konusu da darbe, general ve yargı ile ilgili.

O halde İspanya hakkındaki bilgileri-mizi zenginleştirmenin sakıncası yok. Franco, 20. yüzyıl Avrupası’nda Hitler ve Mussolini’den sonra gelen üçüncü faşist diktatör. İç savaş döneminde (1936-39) ve sonrasında binlerce insanın ölümüne neden olmakla suçlanıyor.

1939′dan 1975′te ölümüne kadar ülkeyi yöneten Franco, diğer diktatörlüklerden farklı olarak zamanla yumuşayabilmiş, ekonomik gelişmelere öncelik vermiş ve insan hakları konusunda bazı iyileştirmelere de imza atmıştı. Ancak 30 yılı aşkın sürede ideolojik ve kurumsal olarak yapılandırılmış ordu, bürokrasi, büyük burjuva, yargıda sahip olduğu desteğin ve güven duygusunun bunda katkısı oldukça yüksektir.

1977′de İspanya demokrasiye geçer, yargı ana yapısı itibariyle işlemeye devam eder. Demokratik karar organlarının herhangi bir etkisinin bulunmadığı Yargı Konseyi, geleneksel devletçi ve ulusalcı, yani Frankocu yargı yapısının sürekliliğini sağlar.

Bir yandan bu yapıların Franco dönemini olağanmış gibi gösteren hegemonik dili, diğer yandan bu dili içselleştiren siyasal aktörlerin geçmişle hesaplaşmanın gereksizliğine inanması, 30 yıl boyunca tüm bu dönem icraatlarının “olmamış” işlemine tabi tutulmasına imkân verir; Avrupa Birliği süreci başlayana kadar…

1985′te yargı sisteminde radikal bir reform gerçekleştirilir. Reformun aktörü 1982′de iktidara gelen Sosyalist Parti’dir. Yargı, Sosyalist Parti ile Başbakan Felipe González için ciddi bir sorundur. Çünkü yargıda Franco rejiminin siyasal tercih-lerine yakın bir çoğunluk vardır. Yargı Konseyi seçimleri de yaklaşmaktadır. Seçimlerde, adı geçen çoğunluğun kaza-nacağı bellidir. Buna karşı atılacak tek demokratik adım, ancak çoğulculuğu sağlayacak bir yargı içi temsil esasının benimsenmesi olabilir. Yargıdan gelen “bağımsızlık”, “siyasallaşma” veya “iktidarın kontrolüne girme” şeklinde eleştirilere rağmen, zaman kaybetmeksizin 1985′te İspanya Yüksek Hâkimler Konseyi’nin (Consejo General del Poder Judicial) yapısı radikal şekilde değiştirilir. Yargı bağımsızlığı Franco geleneklerini devam ettirmenin gerekçesi olamaz, denir.

Yeni oluşturulan sisteme göre, Konsey’in tüm üyeleri parlamentonun iki kanadı tarafından nitelikli çoğunlukla seçiliyor. Atamayı Kral yapıyor. Yargıç dernekleri ise meclis parti gruplarına aday gösterebiliyorlar. Bu değişikliğin ardından sağlanan çoğulculuk Konsey’de tekçi bir düşüncenin mutlak çoğunluğuna imkân vermemiş, yargının ideolojik gerekçelerle hareket ettiği algısını önemli ölçüde değiştirmiştir.

Bu sistem devletin genellikle en tutucu unsuru olan yargıyı ideolojik tutumlardan kurtarmakta, ancak en ilerici unsuruna da dönüştürmemektedir. Teslim edelim ki, temel siyasal dönüşümlerin aktörleri hiçbir zaman “bürokratik” aktörler olmazlar. Bu çerçevede yargı’dan siyasetin önüne geçecek bir devrimcilik beklemek haklı veya olağan bir beklenti sayılmamalı.

Nitekim darbeci Franco rejiminin mirasıyla hesaplaşmanın işaretleri siyasal alanda 2005 yılında görülürken, yargının harekete geçme tarihi ise 2010′u göstermektedir. Bu da 2009 yılında sosyalist Zapatero Hükümeti’nin gösterdiği siyasi kararlılıktan bütünüyle bağımsız değildir. Yargıda reform İspanya’da Garzon örneğindeki gibi, savcıların insanlık suçları konusunda daha aktif tutum almasına ve toplumsal vicdan ile adalet çağrılarına karşı duyarlılık geliştirmelerine imkân sağlamış görünüyor. İdeolojik aygıt olmaktan çıkarılmış yargı, Frankoculara karşı “yenebilirsiniz ama ikna edemezsiniz” karşılığını veren demokrat isyana 75 yıl sonra da olsa kulak asabiliyor; kendisine savaş açan bir siyasal geleneğe ve yargıdaki tutuculuğa rağmen.

12 Eylül’de oylayacağımız Anayasa değişikliklerinin 27 Mayıs 1960 ile kurumsallaşmış militarist yapı için sonun başlangıcı olup olmayacağı, referandumun sonucuna ve Hükümet’in yargıda demokratikleşmeyi yasal düzlemde Avrupa standartlarına getirme kararlılığına; biraz da muhalefetin Batı’daki örneklere bakarak hangi tarihsel rolü oynamak istediğine bağlı olacak. Bunu görmek için çok zaman harcamayacağız.

(Doç. Can, Anayasa hukukçusu, Demokrat Yargı Derneği Eşbaşkanı.

(Newsweek Türkiye’den alintidir.Yazının tamamı Newsweek Türkiye’de, )

Benzer Konular:

1. Demokrat Yargı 1. Olağan Genel Kurulu, Dikmen Hakimevi’nde yapıldı.
2. Osman Can: ANKARADA YARGI YOK

Benzer Konular:

1. Yemin krizi
2. Savcı Sacit Kayasu: HSYK beni canlı canlı gömdü!

Benzer Konular:

1. 1985 Yargı Reformu Franco rejiminde sonun başlangıcı
2. Savcılar `demokrasi` için buluşuyor

No related posts.

Benzer Konular:

1. Yeni anayasa yerine anayasa değişikliğine yönlendirme tuzağı
2. Yeni anayasa yolunda tuzak: Başörtüsü!
3. Yeni Kurucu İrade: Toplum

Anayasa değişikliklerine ilişkin referandum sürecinde hayır kampanyasını yürütenler arasında bir siyasal kesit darbe Anayasası’na dokundurtmama yeminiyle hareket ederken, önemli bir siyasal kesit de değişikliklerin yeni anayasa şansını ortadan kaldıracağı endişesiyle yanlış bir stratejik tercihte bulunarak hayır dedi. Bunun yanında boykot tercihini öne çıkaran siyasal kesitlerin neredeyse bir bütün olarak yeni anayasa istedikleri de bir vakıa.

12 Eylül referandumunun en önemli sonuçlarından biri yeni anayasa talebinin çok daha güçlü ve kararlı bir şekilde, parlamento içi ve dışı siyasal aktörlerle sivil toplum tarafından dile getirilmesi oldu. Şu an itibariyle yeni anayasa talebinin toplumda yüzde 80 oranına ulaştığını söyleyebiliriz.

(Newsweek Türkiye’den alintidir.Yazının tamamı Newsweek Türkiye’de,)

Benzer Konular:

1. 1924, 1961 ve 1982 anayasalarında halkı aramak boşuna
2. Bir anayasayı “yeni” kılan şey nedir?
3. Yeni anayasa ve halkın ruhu

1945′te öztürkçeleştirildiğinde veya 1952′de eski hale getirilirken de 1924 Anayasası yeni bir anayasa olmadı. Ama bu Anayasa, 1876 Anayasası’na göre farklıydı. Sistematiği ve devletin şekilsel örgütlenişi bakımından yeni bir şeyler söylüyordu. Ancak güç ilişkileri bakımından öncekinden çok temel farklılıklar içerdiği söylenemezdi. Çünkü her iki anayasada da halk kurucu değildi. 27 Mayıs darbesinin bir ürünü olan 1961 Anayasası’nda yeni olan neydi? Rasyonelleştirilmiş demokrasi mi? Hayır.

Demokratiklik ve özgürlükçülük iddiası, Anayasa hukuku ders kitaplarındaki 50 yıllık ezber ve öğrencilerin sınıf geçmek için sınav kağıtlarına aktarmak zorunda oldukları bir tuhaflıktır. Kabul edelim ki, 27 Mayıs darbesini yapan iradeyi anayasal düzeyde güvence altına alması nedeniyle 1924 Anayasası’ndan bir noktada farklılaşmaktaydı. Öyle ya, 1924 Anayasası ile reel güç ilişkilerinin örtüştüğünden söz etmek mümkün değildi. Çünkü tek parti diktatörlüğü, Anayasa’dan bağımsız olarak siyasal işleyişi kendi tercih ve önceliklerine göre biçimlendirebiliyordu. Anayasa kuralları değil, tek parti diktatörlüğünün kendi gündemi politik yaşamı belirliyordu. Ancak 1950 seçimiyle birlikte egemenliğin kullanımına toplum temsilcileri de katılmaya başlayınca, buna müdahalede bulunmak gerekiyordu. İşte 1961 Anayasası bu müdahalenin hukuksal statüsüdür. Darbeyi yapanlar, yeni iktidar ortaklarını denetim altında tutmak ve toplum temsilcilerini gerektiğinde militarist bir ideolojiden türetilen gerekçelerle devre dışı bırakabilecek enstrümanları Anayasa’ya yerleştirmek bakımından fark yaratabilmişlerdi. 1982 darbe Anayasası bakımından ise militarizmin sistematize edilmesinde, özgürlükleri sınırlamada, parlamentarizmi etkisizleştirmede, ideolojik yargıyı inşa etmede yalnız bir derece farkı, belki de ton farkından söz edilebilirdi.

(Newsweek Türkiye’den alintidir.Yazının tamamı Newsweek Türkiye’de, )

Benzer Konular:

1. Yeni Kurucu İrade: Toplum
2. Yeni anayasa ve halkın ruhu
3. Yeni anayasa yerine anayasa değişikliğine yönlendirme tuzağı

Anayasa değişikliklerine ilişkin referandum sürecinde hayır kampanyasını yürütenler arasında bir siyasal kesit darbe Anayasası’na dokundurtmama yeminiyle hareket ederken, önemli bir siyasal kesit de değişikliklerin yeni anayasa şansını ortadan kaldıracağı endişesiyle yanlış bir stratejik tercihte bulunarak hayır dedi. Bunun yanında boykot tercihini öne çıkaran siyasal kesitlerin neredeyse bir bütün olarak yeni anayasa istedikleri de bir vakıa.

12 Eylül referandumunun en önemli sonuçlarından biri yeni anayasa talebinin çok daha güçlü ve kararlı bir şekilde, parlamento içi ve dışı siyasal aktörlerle sivil toplum tarafından dile getirilmesi oldu. Şu an itibariyle yeni anayasa talebinin toplumda yüzde 80 oranına ulaştığını söyleyebiliriz.

(Newsweek Türkiye’den alintidir.Yazının tamamı Newsweek Türkiye’de,)

Benzer Konular:

1. Yeni Kurucu İrade: Toplum
2. Bir anayasayı “yeni” kılan şey nedir?

CİHAN

Benzer Konular:

1. Basina ve Kamuoyuna Duyuru

“BU DURUM TÜRKİYE’YE YAKIŞMIYOR”

Doç.Dr. Osman Can Anayasa değişikliğini, yetersiz olmasına karşın daha geniş bir sivil Anayasa için bir başlangıç olarak gördüklerini ve desteklediklerini ifade etti.

Brüksel İstanbul Center´de yaptığı konuşmasında “Anayasa Değişikliği Paketi ve Referandum” hakkında görüşlerini dile getiren Osman Can “Anayasa değişikliğiyle Yüksek Askeri Şura (YAŞ) kararlarıyla ordudan atılanlara da yargı yolu açılacak. Yüksek yargı, kendi içinde kendi kendilerini yetkilendiren ve yükselten bir sisteme sahip. O yüzden belli bir ideoloji muhafazasını bugüne kadar sürdürebilmişlerdir. Problem buradan kaynaklanıyor. Anayasa´da yapılacak değişikliklerle Anayasa Mahkemesi ´´ideolojik bir kurum´´ olmaktan çıkacaktır. Bugün için uygulamada olan yargı sistemi 1960 darbesinden bu yana belirlenmiş, 12 Eylül darbecilerince bir yıl sonra üretilmiş kurumlardır. Bu kurumlar bir tek kültür üretmiştir, darbecilere biat etme kültürüdür. Bu durum Türkiye´ye yakışmıyor” dedi.

Konferansa basın mensupları, bazı dernek başkanları ve davetliler katıldı.

Ender Duruel – Belçika / DHA (Doğan Haber Ajansı)

No related posts.